هایده

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

هایده در آخرین ماه‌های زندگی‌اش در لس‌آنجلس (عکس از سعید نوشین‌فر، مجله جوانان)

هایده، خواننده معروف ایرانی در ۲۱ فروردین سال ۱۳۲۱ خورشیدی در تهران به دنیا آمد.

در روز بیستم ژانویه ۱۹۹۰ برابر با سی دی ماه ۱۳۶۸ ساعاتی پس از اجرای کنسرت در سالن کازابلانکا، بر اثر سکته قلبی درگذشت. او در گورستان وست وود با حضور هزاران نفر از ایرانیان مقیم آمریکا به خاک سپرده شد.

زندگینامه هایده

• نام : معصومه دده بالا
• نام هنری : هایده
• تاریخ تولد : ۱۳۲۱
• محل تولد : کرمانشاه ^{[نیاز به ذکر منبع]}
• تاریخ وفات : ۱۳۶۸
• محل وفات : آمریکا

درباره نام هایده

هایِده واژه‌ای عربی است به معنای زن توبه کرده که با نگاه به نامهای آلمانی چون هایدی، هایدا و هایده در زبان فارسی رواج یافته است.

فعالیت حرفه‌ای

هایده در سن بیست و شش سالگی، در ۱۳۴۷، فعالیت حرفه‌ای خود را با خواندن ترانه "آزاده" اثر استادش علی تجویدی که بر روی آخرین سروده رهی معیری ساخته شده بود آغاز کرد. اجرای این اثر با ارکستر بزرگ گلها در رادیو تهران موجب شهرت هایده شد. وی پس از اجرای چندین اثر دیگر از تجویدی، از نخستین سال های دهه ۱۳۵۰ به خواندن ترانه‌های پاپ علاقه مند شد که بیشتر از ساخته‌های جهانبخش پازوکی، محمد حیدری و انوشیروان روحانی بودند.

هایده و انوشیروان روحانی در رادیو و تلویزیون ملی ایران، تهران، حدود ۱۳۵۴ (عکس از هفته‌نامه تماشا)

ترانه‌هایی چون "نوروز آمد"، "سوغاتی" و "گل سنگ" از معروف‌ترین ترانه‌های هایده در آن دوران است. وی چندی پیش از پیروزی انقلاب راهی لندن شد و از ۱۳۶۱ در لس آنجلس به فعالیت ادامه داد. اجرای ترانه‌های نوستالژیکی که گویای حال ایرانیان از ایران گریخته و حتی ایرانیان مقیم داخل بود هایده را بیش از پیش محبوب ساخت.

موسیقی این ترانه‌ها اغلب از فرید زولاند، صادق نجوکی، آندرانیک، محمد حیدری، انوشیروان روحانی و ترانه‌ها سروده لیلا کسری (هدیه)، اردلان سرفراز، بیژن سمندر و ... بود؛ همچنین باید از منوچهر چشم آذر نام برد که تنظیم های هنرمندانه او موجب جاودانگی ترانه‌هایی چون "شانه هایت را برای گریه..."، "ساقی" و "یارب" شد.

صدای هایده

پروفسور اریک نخجوانی درباره صدای هایده در دانشنامه ایرانیکا (Encyclopedia Iranica) می‌‌نویسد: "تلفیق قدرت حنجره و مهارت در تکنیک‌های آوازی، به صدای کنترآلتوی او جنس و طنینی نادر برای اجرای آواز داده بود. از آن گذشته، حس قوی او در زمان بندی موسیقایی، داشتن ریتم روان در اجرا و بیان شاعرانه و موثر موسیقایی، به او این امکان را داد تا هر ترانه‌ای را که می‌‌خواند به شکلی تأثیرگذار اجرا کند..."